وضعیت سرمایه فکری در ایران و کشورهای منطقه در راستای چشم‌انداز 1404 جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله مستقل

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز

2 اتاق تعاون فارس

3 کارشناس ارشد مدیریت تولید دانشگاه شیراز

چکیده

مدیریت سرمایه فکری مسیری نو در تحقق توسعه اقتصاد دانش­بنیان است و میزان رشد آن به‌زودی به شاخص توسعه‌یافتگی کشورها تبدیل می‌شود؛ بنابراین برای توسعه سرمایه فکری در سطح ملی، شناخت وضعیت موجود و سیر تحولات در مقایسه با سایر کشورها برای سیاست­گذاری و برنامه­ریزی اثربخش موردنیاز است. بر این اساس، مقاله حاضر در راستای سند چشم­انداز 1404 کشور، سرمایه فکری ایران را در مقایسه با کشورهای منطقه طی 15 سال اخیر، مورد تحلیل قرار می‌دهد. به این منظور با بهره­گیری از مدل تعدیل‌یافته لین و ادوینسون، وضعیت کشورهای موردنظر بر مبنای 24 شاخص در قالب چهار بُعد سرمایه انسانی، سرمایه فرآیندی، سرمایه بازار و سرمایه بازآفرینی مورد ارزیابی واقع شد. همچنین با عنایت به اینکه سرمایه مالی دربردارنده دارایی­های نامشهود یک کشور نیست، این متغیر از مدل لین خارج شده و رابطه آن با سرمایه فکری مورد بررسی قرار نگرفت. برای جمع‌آوری داده‌ها، از داده‌های آرشیوی منابع بین‌المللی و داده‌های اکتشافی محققین در سال‌های 2001 تا 2015 استفاده شد. بر اساس نتایج، وضعیت ایران در مقایسه با کشورهای مورد مطالعه، مورد تحلیل قرار گرفت. همچنین رابطه مثبت بین سرمایه فکری و سرمایه مالی تأیید شد. نتایج این پژوهش می­تواند برای سازمان­های سیاست­گذار در راستای تدوین سیاست­های توسعه­ای کشور و تدوین برنامه­های آتی در خصوص ارتقاء جایگاه ایران در سطح منطقه مورد استفاده قرار بگیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Intellectual capital in Iran and the region countries: A comparative perspective

نویسندگان [English]

  • Habibollah Ranaei Kordshouli 1
  • Behrouz Farhangiyan 2
  • Mahmoud Amini 3
چکیده [English]

Abstract: Intellectual capital management is a new topic that has theoretically been introduced in recent years on a global scale. This capital is now considered as an invaluable resource and a key for measuring  governments growth and development.  This paper is aimed to compare Iran’s intellectual capital of the past 15 years with other countries of the region. It is argued that the analysis would shade some light on the Islamic Republic of Iran’s vision of 1404. For this purpose, we first used the Lin & Edvinson’s model (2011) and adjusted it in order to cope with the limitations of the data. A total of 24 indicators in four dimensions of human capital, process capital, market Capital and renewal capital were used in this analysis. Since the financial capital is a tangible assets of a country, we discard it from this assessment. In this research, data on intellectual capital indicators,   which had been produced between 2001 and 2015  by World Bank and other international sources, was collected and analysed. The results of this analysis, indicate were does Iran’s intellectual capital locate, compared to other countries of the region.. The results also show that there is a significant positive relationship between intellectual capital and financial capital. The upshot of this study can be used by policy makers who are  in position of designing  plans to upgrade  Iran's status in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • comparative perspective
  • Intellectual capital
  • financial capital
آقایی، مریم و زندی­خالدی، مرجان (1390)، جامعه­شناسی سرمایه­های نامشهود سازمان هزاره سوم، انتشارات جامعه­شناسی. تهران.

حاجی کریمی، عباسعلی و بطحایی، عطیه (1388)، مدیریت سرمایه­های فکری، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، جلد اول، تهران.

رضائیان، علی؛ دانائی­فرد، حسن و زنگویی­نژاد، ابوذر (1390)، طراحی الگوی مفهومی اندازه­گیری دارایی دانشی – سرمایه فکری در سطح ملی، چشم­انداز مدیریت دولتی، شماره 6، صص 25-41.

سکاران، اوما (1388)، روش تحقیق در مدیریت، ترجمه محمد صائبی و محمود شیرازی، چاپ ششم، انتشارات مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه­ریزی. تهران.

سند چشم انداز 1404 جمهوری اسلامی ایران

کاپلان، رابرت و نورتون، دیوید (1384)، نقشه استراتژیک تبدیل دارایی­های نامشهود به پیامدهای مشهود، ترجمه حسین اکبری، انتشارات آریانا. تهران.

عطافر، علی و علینقیان، نسرین (1386)، مروری بر مدل­های اندازه­گیری سرمایه فکری، مدیریت فردا، شماره 20، صص 25- 35.

 

Andriessen, D., & Stam, C. (2005, January). Intellectual capital of the European Union. In McOaster World Congress on the Management of Intellectual Capital and Innovation (pp. 19-21).

Brennan, N., & Connell, B. (2000). Intellectual capital: current issues and policy implications. Journal of Intellectual capital1(3), 206-240.

Bontis, N., Dragonetti, N. C., Jacobsen, K., & Roos, G. (1999). The knowledge toolbox: A review of the tools available to measure and manage intangible resources. European management journal17(4), 391-402.

Bontis, N., Chua Chong Keow, W., & Richardson, S. (2000). Intellectual capital and business performance in Malaysian industries. Journal of intellectual capital1(1), 85-100.

Bontis, N. (2005). Tiger brainpower: Taiwan's intellectual capital development (Vol. 6, No. 2). Emerald Group Publishing.

Bontis, N. (2004). National intellectual capital index: the benchmarking of Arab countries. Journal of Intellectual Capital5(1), 13-39.

Choo, C. W., & Bontis, N. (2002). The strategic management of intellectual capital and organizational knowledge. New York: Oxford University Press.

Lin, C. Y. Y., & Edvinsson, L. (2012). National intellectual capital model and measurement. International Journal of Knowledge-Based Development3(1), 58-82.

Lin, C. Y. Y., & Edvinsson, L. (2010). National intellectual capital: a comparison of 40 countries. Springer Science & Business Media.

Li, S. T., & Chang, W. C. (2009). Exploiting and transferring presentational knowledge assets in R&D organizations. Expert Systems with Applications, 36(1), 766-777.

Malhotra, Y. (2001). Knowledge assets in the global economy: assessment of national intellectual capital. Knowledge management and business model innovation8(3), 232-249.

Malhotra, Y. (2003). Managing and measuring knowledge assets in the public sector. Working Paper, Syracuse University.

Robinson, G., & Kleiner, B. H. (1996). How to measure an organization's intellectual capital. Managerial Auditing Journal11(8), 36-39.

Ståhle, P., & Bounfour, A. (2008). Understanding dynamics of intellectual capital of nations. Journal of intellectual capital9(2), 164-177.

Wiig, K. M. (1997). Integrating intellectual capital and knowledge management. Long range planning30(3), 399-405.